Natuursteen zelf leggen Legpatronen
Legpatronen voor natuursteen: zo legt u elk verband
Het patroon bepaalt hoe uw vloer of terras oogt, hoeveel u moet zagen en hoe moeilijk het leggen wordt. Hier staat van zes patronen hoe u begint, in welke volgorde u legt en waar het meestal misgaat — te beginnen met het patroon waar wij de meeste vragen over krijgen: het Romeins verband.
Zes patronen, met de tegels die wij verkopen
Niet elk patroon kan met elke tegel. Hieronder staat per patroon welke van onze formaten erbij horen.
| Patroon | Onze formaten | Zaagverlies | Moeilijkheid |
|---|---|---|---|
| Romeins verband | Roman sets: 3 cm voor buiten, 1,2 cm voor binnen | 10 tot 15% | Gemiddeld — nauwkeurig, niet moeilijk |
| Halfsteens verband | 40,6 × 61 cm en 30,5 × 61 cm | 10% | Licht — het vergevingsgezindste patroon |
| Blokverband | 61 × 61, 30,5 × 30,5, 40,6 × 61, en binnen ook 10 × 10 en 20 × 20 cm | 5 tot 10% | Gemiddeld — elke afwijking is zichtbaar |
| Diagonaal | Vierkante tegels: 61 × 61 en 30,5 × 30,5 cm | 15% | Hoog — veel zaagwerk langs elke wand |
| Visgraat | 30,5 × 61 × 3 cm, met 30,5 × 30,5 cm voor de rand | 5 tot 10% | Gemiddeld — het begin moet precies haaks zijn |
| Groot en klein | 61 × 61 cm met 30,5 × 30,5 cm, beide 3 cm | 10% | Gemiddeld |
Dit geldt voor elk patroon
Leg eerst droog
Een paar vierkante meter zonder lijm of in het losse bed. Nu kost een fout niets.
Werk langs een koord
Geen muur is recht. Een gespannen koord of een laserlijn wel.
Meng de tegels
Pak uit meerdere kratten of dozen tegelijk. Natuursteen verschilt van kleur per laag.
Houd passtukken groot
Minstens een derde van een hele tegel. Een smal strookje breekt en valt op.
Legpatroon
Romeins verband
Het Romeins verband — ook Romaans verband genoemd — combineert vier tegelmaten tot een vlak waarin het oog geen herhaling vindt. Het lijkt willekeurig en is het niet: elke set wordt op precies dezelfde manier gelegd, en de sets haken in elkaar als puzzelstukken.
Een set is een bundel van zes tegels. In travertin beslaat een set 0,743 m², in marmer 0,72 m². U hoeft dus geen losse maten te tellen of bij te bestellen: wie hele sets legt, komt altijd uit.
Eén set, in de volgorde van leggen
De nummers in de tekening verwijzen naar deze lijst.
- De grote tegel, 40,6 × 61 cm
Liggend. Hiermee begint elke set. - Een vierkant, 40,6 × 40,6 cm
Rechts tegen de grote tegel, één vak hoger. - Een klein vierkant, 20,3 × 20,3 cm
In de hoek eronder: onder het vierkant, tegen de korte kant van de grote tegel. - Het liggertje, 20,3 × 40,6 cm
Liggend bovenop de grote tegel, met zijn kopse kant tegen het vierkant. - Het tweede vierkant, 40,6 × 40,6 cm
Linksboven, tegen het liggertje aan. - Het tweede kleine vierkant
Onder dat vierkant, links tegen de grote tegel.
Hoe de sets in elkaar haken
De nummers in de tekening verwijzen naar deze lijst.
- De eerste set
De zes tegels van hierboven, rood omlijnd. - De set ernaast
Dezelfde zes tegels, zes vakken naar rechts: 1,22 meter plus de voegen. - De eerste set van de volgende rij
Drie vakken hoger (61 cm) en één vak naar rechts (20 cm). Daardoor loopt geen voeg lang door.
Zo ziet het vlak eruit
Eén set, rood omlijnd, tussen zijn buren. De grote tegels liggen allemaal dezelfde kant op; de kleine vullen de hoeken. Omdat elke rij sets een vak verspringt, loopt geen voeg verder door dan vier vakken.
De nummers geven hier de vier maten aan: 1 is 20,3 × 20,3 cm, 2 is 20,3 × 40,6 cm, 3 is 40,6 × 40,6 cm en 4 is 40,6 × 61 cm.
Zo legt u het
Reken het aantal sets uit
Deel uw oppervlak door 0,743 (travertin) of 0,72 (marmer), tel er 10 tot 15% bij en rond af naar boven. Voor een terras van 20 m² in travertin: 20 × 1,10 = 22 m², gedeeld door 0,743 is 29,6 — dus 30 sets.
Leg twee sets droog uit
Op een schone, vlakke plek, met de voegen die u wilt aanhouden. Zo ziet u hoe de sets in elkaar haken, en u meet meteen hoe breed één set wérkelijk is, voegen inbegrepen: ongeveer 1,23 meter. Die maat gebruikt u voor uw koordlijnen.
Zet twee haakse lijnen uit
Buiten vanaf de gevel, binnen vanaf de langste rechte wand. Begin niet strak tegen de wand maar een halve meter ervandaan: de rand van dit patroon is getand, en die tanding vult u aan het eind op met passtukken.
Leg de eerste set, tegel voor tegel
In de volgorde van de tekening: de grote tegel, het vierkant rechts, het kleine vierkant in de hoek, het liggertje erbovenop, het tweede vierkant en het tweede kleine vierkant. Klop elke tegel aan voordat u de volgende pakt.
Leg de set ernaast, daarna de rij erboven
De volgende set begint weer met de grote tegel, 1,23 meter verder. De rij erboven begint 61 cm hoger en 20 cm naar rechts. Meet na elke derde set langs het koord: de grote tegels horen op een vaste afstand van elkaar te liggen.
Laat de voegen het verschil opvangen
De vier maten zijn veelvouden van 20,3 cm. Naast één tegel van 40,6 cm liggen dus twee tegels van 20,3 cm mét een voeg ertussen: de voegen kunnen niet overal precies even breed zijn. Reken op 3 tot 8 mm en stuur bij op het koord, niet op de voeg. Bij getrommelde steen, met zijn afgeronde randen, valt dat weg in het beeld.
Vul de randen op
Zaag de passtukken uit hele tegels van uw extra sets. Houd ze groter dan een derde tegel, en gebruik voor een smalle rand liever een stuk van de grote tegel dan een kleintje dat u nog kleiner maakt.
Draai een set nooit een kwartslag ten opzichte van de vorige.
Dan passen de sets niet meer in elkaar. U kunt wél het héle vlak een kwartslag draaien, zodat de grote tegels staand liggen in plaats van liggend: kies dat vóór u begint, en houd het vol.
Dit legschema hebben wij voor onze sets uitgewerkt. De langste voeg die recht doorloopt is 81 cm, en nergens komen vier hoeken in één punt samen.
Travertin roman sets voor het terras (3 cm)Travertin roman sets voor binnen (1,2 cm)Marmer roman sets
Legpatroon
Halfsteens verband
Elke rij verspringt een halve tegel ten opzichte van de vorige. Omdat geen staande voeg doorloopt, valt een kleine maatafwijking niet op. Voor getrommelde tegels, die van nature een fractie verschillen, is dit het rustigste patroon.
Zo ligt het
De nummers in de tekening verwijzen naar deze lijst.
- De eerste tegel
Midden op de middenlijn. Zo komen links en rechts even grote passtukken. - De tweede rij
Een halve tegel verschoven: de voeg ligt midden boven de tegel eronder. - De passtukken
Aan beide uiteinden even groot, en om en om een heel en een half stuk. - Het koord
Elke rij legt u tegen het koord, niet tegen de rij ervoor.
Zo legt u het
Zet de middenlijn en het eerste koord uit
De middenlijn dwars op de rijen, het koord langs de eerste rij.
Leg de eerste rij
Begin met een tegel midden op de middenlijn en werk naar links en naar rechts.
Leg de tweede rij een halve tegel verschoven
Nu ligt er een vóeg op de middenlijn. Derde rij: weer een tegel midden op de lijn.
Verzet het koord per rij
En controleer om de drie rijen of de staande voegen nog recht boven elkaar liggen.
Laat de verspringing niet weglopen.
Een halve centimeter per rij is na tien rijen vijf centimeter. Meet elke derde rij terug naar de middenlijn.
Legpatroon
Blokverband
De tegels liggen recht boven en naast elkaar, zodat de voegen een raster vormen. Het is het strakste patroon en het patroon dat het minst vergeeft: een voeg die een millimeter verloopt, ziet u over de hele lengte van de kamer.
Op tegeldragers is dit het eenvoudigste patroon, omdat elke drager precies op een kruispunt staat. Bij getrommelde tegels loopt een kruisvoeg nooit helemaal strak; wie dat stoort, kiest halfsteens.
Zo ligt het
De nummers in de tekening verwijzen naar deze lijst.
- Het kruis
Twee haakse lijnen door het midden van de ruimte. - De eerste tegel
In een hoek van het kruis, met twee zijden tegen de lijnen. - De hele tegels
Vanuit het kruis naar buiten, in alle vier de richtingen. - De passtukken
Rondom even groot. Komt u uit op een smal strookje, schuif het kruis dan een halve tegel op.
Zo legt u het
Zet het kruis uit
Meet de ruimte in beide richtingen en span of schijn twee lijnen door het midden. Controleer de hoek met de 3-4-5-regel.
Leg een rij droog naar elke wand
Zo ziet u hoe groot de passtukken worden voordat er lijm aan te pas komt.
Leg vanuit het kruis naar buiten
Met kruisjes of een nivelleersysteem in elke voeg.
Span om de drie rijen een koord langs de voeg
In beide richtingen. Een raster corrigeert zichzelf niet.
Leg niet vanuit een hoek van de kamer.
De wanden staan zelden haaks. Begint u in een hoek, dan loopt het raster scheef door de ruimte en eindigt u met wigvormige passtukken.
Terrastegels 61 × 61 en 30,5 × 30,5 × 3 cmVloertegels, ook 10 × 10 en 20 × 20 cm
Legpatroon
Diagonaal
Een blokverband onder 45 graden. De voegen lopen schuin door de ruimte, en dat trekt een smalle gang of hal optisch breder. De prijs is zaagwerk: langs elke wand ligt een rij driehoeken.
Zo ligt het
De nummers in de tekening verwijzen naar deze lijst.
- Het middenkruis
Twee haakse lijnen door het midden, evenwijdig aan de wanden. - De schuine startlijn
Meet vanaf het midden een gelijke afstand langs beide lijnen en verbind die twee punten: dat is precies 45 graden. - De hele tegels
De eerste rij ligt met een zijde tegen de schuine lijn. - De driehoeken
Langs elke wand. Een vierkante tegel schuin doormidden geeft er twee.
Zo legt u het
Zet het middenkruis uit
Zoals bij het blokverband.
Teken de schuine startlijn
Meet 1 meter langs de ene lijn en 1 meter langs de andere, en span een koord tussen die twee punten.
Leg de eerste rij langs die lijn
En werk daarna rij voor rij naar de hoeken van de ruimte.
Zaag de driehoeken aan het eind, in één keer
Meet elke driehoek apart: geen wand is recht.
Bestel 15% extra.
Elke tegel langs de rand wordt gezaagd, en van de afgezaagde helft is niet altijd een tweede passtuk te maken.
Terrastegels 61 × 61 en 30,5 × 30,5 × 3 cmVloertegels 30,5 × 30,5 cm
Legpatroon
Visgraat
Een liggende tegel, een staande ertegenaan, en dat steeds een stap omhoog. Visgraat werkt alleen met een tegel die precies twee keer zo lang als breed is. Bij ons is dat de terrastegel van 30,5 × 61 cm; met de 40,6 × 61 cm kan het niet.
Het voordeel van onze maten: de halve tegel die u langs elke rand nodig heeft, is precies de tegel van 30,5 × 30,5 cm. Bestelt u die erbij, dan hoeft u nauwelijks te zagen.
Zo ligt het
De nummers in de tekening verwijzen naar deze lijst.
- De eerste liggende tegel
In de hoek van twee haakse koordlijnen. - De staande tegel
Met zijn korte kant tegen het einde van de liggende tegel: samen een L. - De trap
Elke volgende L ligt een halve tegel verder en een halve tegel hoger. - De halve tegel
Langs elke rand valt om de vier vakken een halve tegel: een vierkant van 30,5 × 30,5 cm.
Zo legt u het
Zet een zuivere haakse hoek uit
Twee koordlijnen, gecontroleerd met de 3-4-5-regel. Een hoek die een graad afwijkt, zet zich in elke rij voort.
Leg de eerste L
Een liggende tegel in de hoek, een staande ertegenaan.
Bouw de trap
Elke volgende L schuift een halve tegel op, schuin omhoog. Leg eerst één trap over de hele diagonaal, als ruggengraat.
Vul aan beide kanten aan
En zet de halve tegels langs de rand als laatste.
Meet uw tegels na voordat u begint.
Visgraat sluit alleen als lengte en breedte kloppen. Leg twee tegels naast elkaar en een derde dwars erboven: die derde hoort precies even lang te zijn als de twee samen breed zijn.
Legpatroon
Groot en klein
Twee vierkante maten uit dezelfde steen. Elke grote tegel verspringt precies één kleine tegel ten opzichte van zijn buur, en in de inham die zo ontstaat ligt de kleine tegel. Het geeft de levendigheid van een Romeins verband met maar twee maten. In de handel heet dit ook hopscotch.
U heeft van beide maten evenveel nodig: ruim twee grote en twee kleine per vierkante meter. Voor 20 m² zijn dat 43 van elk, met 10% extra 48.
Zo ligt het
De nummers in de tekening verwijzen naar deze lijst.
- De grote tegel
61 × 61 cm. - De kleine tegel
30,5 × 30,5 cm, in de inham naast de grote. - De volgende grote tegel
Ligt één kleine tegel verder én één kleine tegel hoger of lager. Die verspringing herhaalt zich in elke rij. - De passtukken
De rand is getand, net als bij het Romeins verband: vul hem aan het eind op.
Zo legt u het
Leg vier grote en vier kleine tegels droog uit
Tot u het ritme ziet: groot, klein in de inham, groot een halve tegel verschoven.
Zet twee haakse lijnen uit
En begin een halve meter uit de wand, zoals bij het Romeins verband.
Leg rij voor rij
Steeds een grote tegel en de kleine die erbij hoort.
Vul de getande rand op met passtukken
Uit hele tegels gezaagd.
Neem beide maten uit dezelfde kleur en dezelfde partij.
Twee maten uit verschillende partijen kunnen net een tint schelen, en in dit patroon liggen ze naast elkaar.
Veelgestelde vragen
Wat zit er in een roman set?
Zes tegels in vier maten: één van 40,6 × 61 cm, twee van 40,6 × 40,6 cm, één van 20,3 × 40,6 cm en twee van 20,3 × 20,3 cm. Samen 0,743 m² in travertin. In marmer zijn de maten 20, 40 en 60 cm en beslaat een set 0,72 m².
Hoeveel roman sets heb ik nodig per vierkante meter?
Ongeveer 1,35 set per vierkante meter in travertin en 1,4 in marmer. Tel er 10 tot 15% bij voor de randen en rond af naar boven. Voor 20 m² travertin komt u op 30 sets.
Moet ik een legschema volgen bij een roman set?
Ja. De vier maten passen alleen in elkaar als elke set op dezelfde manier wordt gelegd. Het schema op deze pagina is voor onze sets gemaakt: zes tegels per set, en de volgende set haakt erin.
Kan een Romeins verband op tegeldragers?
Nee. De kleine tegels van 20,3 cm hebben geen vier steunpunten. Op dragers legt u een blokverband of halfsteens verband met één tegelmaat.
Welk legpatroon geeft het minste zaagverlies?
Blokverband en halfsteens verband: reken op 5 tot 10%. Diagonaal leggen kost het meest, ongeveer 15%, omdat langs elke wand een rij driehoeken ligt.
Kan ik visgraat leggen met tegels van 40,6 × 61 cm?
Nee. Visgraat vraagt een tegel die precies twee keer zo lang als breed is. Bij ons is dat de terrastegel van 30,5 × 61 cm.
Het patroon is gekozen. Nu het leggen zelf
Hoe u de ondergrond opbouwt, lijmt en voegt, hangt af van waar de tegels komen te liggen. Kies uw situatie voor het volledige stappenplan.
Welk patroon past bij welke ruimte en stijl?Terug naar het overzicht
Twijfelt u welk patroon bij uw tegel past?
Stuur ons de maten van uw vloer of terras. Wij rekenen uit hoeveel sets of tegels u nodig heeft, voor het patroon dat u kiest.