Natuursteen zelf leggen Situatie S4
Een tuinpad of stapstenen van natuursteen leggen
Het pad naar de schuur, de achterom, of een rij stapstenen door het gazon. Dit is het project om mee te beginnen: klein, in een dag klaar, en een fout herstelt u met een schep. Alles wat u hier leert, gebruikt u later bij een terras.
De opbouwWat u nodig heeftStap voor stapVeelgemaakte foutenVeelgestelde vragen
Deze pagina is voor u als
- Een looppad in de tuin, naar de schuur, de fietsenstalling of de achterpoort.
- Losse stapstenen in het gazon, in grind of tussen de beplanting.
- Er wordt alleen gelopen, hooguit met een kruiwagen of een fiets aan de hand.
Kijk ergens anders als
- Wordt het pad breder dan anderhalve meter, dan is het een terras en bouwt u het ook zo op. Lees: terras op volle grond
- Rijdt er een auto overheen, ook maar af en toe? Lees: oprit of parkeerplek
- Zit er hoogteverschil in de route, dan komen er treden in. Lees: buitentrap en traptreden
De opbouw
Wat ligt waar?
Een pad draagt minder dan een terras, dus de draaglaag mag dunner: tien centimeter puin in plaats van twintig. Het afschot loopt hier niet in de lengte maar dwars, naar één zijkant.
De nummers in de tekening verwijzen naar deze lijst.
- De tegel of stapsteen
Een doorlopend pad voegt u dicht. Losse stapstenen in het gras laat u juist open; leg ze dan 1 cm onder het maaiveld, dan rijdt de maaier er zonder schade overheen. - Split 0/5 (3-5 cm)
Het legbed. Trek het vlak met een rei — een rechte aluminium lat van 2 meter — en leg de steen erin. - Gebroken puin (10 cm)
De draaglaag. Voor een pad is de helft van een terrasfundering genoeg, omdat er nooit een auto op komt. - De ondergrond
Steek eerst de graszoden eraf en voer ze af. Laat u gras onder het pad zitten, dan verteert het en zakt uw pad precies daar weg.
Een pad zonder kantopsluiting waaiert binnen twee jaar uit.
Zet links en rechts een opsluitband of boordsteen in een bedje beton. Dat is het enige onderdeel waar u beton voor nodig heeft.
Voorbereiden
Wat heeft u nodig?
Materiaal dat wij verkopen is gelinkt onderaan deze pagina. De rest haalt u bij de bouwmarkt of de bouwmaterialenhandel; de juiste naam staat erbij.
Materiaal en hoeveelheid
- Terrastegels van 3 cm
lengte × breedte van het pad, plus 10% - Gebroken puin 0/31,5
0,1 m³ per m², plus een kwart extra voor het verdichten - Split 0/5 of stabilisé
0,05 m³ per m² (split) of 0,08 m³ per m² (stabilisé) - Opsluitbanden
twee keer de lengte van het pad. In beton, of in travertin: onze opsluitband van 20 × 100 × 6 cm - Betonmortel voor de opsluiting
35 tot 45 kg per meter band - Voegmateriaal
inveegzand of een waterdoorlatende voegmortel - Voor stapstenen
alleen split: een halve emmer per steen
Gereedschap
- Schop, spade en kruiwagen
- Handstamper, of een trilplaat voor een dag
- Koordlijn en piketten; voor een bocht een tuinslang
- Rei of rechte lat, waterpas
- Rubberhamer
- Graskantensteker of een oud broodmes voor de zoden
Rekenvoorbeeld: een pad van 8 meter, 90 cm breed
Van de achterdeur naar de schuur: anderhalve tegel van 61 cm breed, per rij een halve tegel verschoven.
- Oppervlak
- 8 × 0,9 = 7,2 m²
- Tegels
- 7,2 m² + 10% = 8 m²
- Gebroken puin
- 7,2 × 0,1 = 0,72 m³, bestel 1 m³
- Split
- 7,2 × 0,05 = 0,36 m³, bestel een halve kuub
- Opsluitband
- 2 × 8 = 16 meter
- Of als stapstenen
- 8 meter ÷ 63 cm = 13 stenen
Dertien stapstenen van 61 × 61 cm is nog geen 5 m² steen, tegen 8 m² voor het dichte pad. Stapstenen zijn de goedkoopste manier om natuursteen in de tuin te krijgen.
Vóór u begint
Welk legpatroon?
Het patroon bepaalt waar u begint en hoeveel u zaagt. Dit zijn de patronen die bij deze situatie passen; op de pagina over legpatronen staat van elk hoe u het uitzet en legt.
Het werk
Stap voor stap
8 stappen, in deze volgorde. Na de meeste stappen staat een controle: ga pas verder als die klopt. De voorbereiding — opmeten, de oude vloer eruit, gereedschap, weer — geldt voor elk project en staat op de hoofdpagina.
-
Kies de route en de breedte
Leg een tuinslang of een koord neer waar het pad moet komen en loop de route een paar keer. Een pad dat met een mooie bocht om het gazon loopt, maar waar iedereen de bocht afsnijdt, heeft over een jaar een kale plek ernaast.
De breedte bepaalt het gebruik: 60 cm is genoeg voor één persoon, 90 cm loopt comfortabel en laat een kruiwagen door, en vanaf 120 cm lopen twee mensen naast elkaar. Kies een breedte die uitkomt op hele tegels. Twee tegels van 40,6 cm met een voeg is 82 cm; een tegel van 61 cm plus een halve is 92 cm.
- De breedte
60 cm voor één persoon, 90 cm met kruiwagen, 120 cm voor twee naast elkaar. - De opsluiting
Aan beide zijden. Zonder rand loopt het pad in een paar jaar uit elkaar. - Het verband
Leg de rijen een halve tegel verschoven. Een voeg die over de hele lengte doorloopt, gaat het eerst open. - Het dwarsafschot
1 tot 2% naar één zijkant: op 90 cm breedte is dat één tot twee centimeter.
- De breedte
-
Zet uit en graaf uit
Span koord langs beide zijden, op de hoogte van de bovenkant van de tegels. Het pad komt gelijk met het gazon of een centimeter erboven; lager wordt het een goot.
Graaf 17 cm uit: 3 cm tegel, 4 cm split, 10 cm puin. Ga aan beide kanten 10 cm buiten het koord voor de opsluiting. Leg de zoden opzij: u heeft ze straks nodig om de rand aan te vullen.
Controle. Overal 17 cm onder het koord, en de bodem loopt mee met het dwarsafschot.
-
Zet de opsluiting
Zet de banden in aardvochtig beton, met een steunrug aan de buitenkant, precies zoals bij een terras. De bovenkant komt een centimeter onder de tegel.
Voor een bocht gebruikt u korte stukken band of zaagt u de lange in moten van 25 cm. Een gebogen rand van staal of kunststof kan ook, maar zet die dan vast met pennen om de 50 cm.
-
Breng het puin aan en verdicht
Tien centimeter gebroken puin, in één laag, licht vochtig. Voor een smal pad volstaat een handstamper; reken dan op een half uur stampen per meter. Met een gehuurde trilplaat gaat u er twee keer overheen en bent u in tien minuten klaar.
Controle. U kunt erover lopen zonder een afdruk achter te laten.
-
Rei het legbed af en leg de tegels
Breng 3 tot 5 cm split aan en trek het af met een rei of een rechte lat. Bij een smal pad kunt u de opsluitbanden als geleider gebruiken: zaag een lat op maat met aan elk eind een inkeping van 4 cm (de tegel plus een centimeter), en trek die over de banden.
Leg de tegels van één kant naar de andere, zodat u nooit in het bed hoeft te stappen. Halve tegel verspringen per rij, 3 tot 5 mm voeg, en elke tegel aankloppen met de rubberhamer.
Controle. De waterpas dwars over het pad laat het afschot zien; in de lengte ligt het strak.
-
Voeg en vul de randen aan
Veeg de voegen vol met inveegzand of gebruik een waterdoorlatende voegmortel. Vul de strook naast de opsluiting met aarde en leg de zoden terug, of zaai in.
-
Stapstenen: leg ze eerst los neer
Stapstenen vragen geen fundering, wel de juiste afstand. Leg alle stenen los op het gras en loop de route in uw gewone tempo. De maat die bijna iedereen past is 60 tot 65 cm van het midden van de ene steen tot het midden van de volgende. Lopen er kinderen, neem dan 55 cm.
Verschuif tot het lopen vanzelf gaat. Moet u nadenken waar u uw voet zet, dan liggen ze niet goed.
Controle. U loopt de hele rij heen en terug zonder naar beneden te kijken.
- De staplengte
60 tot 65 cm, gemeten van hart tot hart. - De steen
Een terrastegel van 3 cm. Hoe groter het formaat, hoe rustiger het beeld. - Net onder het gras
De bovenkant ligt een centimeter lager dan het maaiveld, zodat de grasmaaier eroverheen kan. - Het bed
5 cm split onder elke steen. Het water loopt erdoor weg en de steen blijft bijstelbaar. - De vaste grond
Aangestampt voordat het split erin gaat.
- De staplengte
-
Stapstenen: steek uit en leg in split
Steek met een graskantensteker rondom elke steen de zode door en leg de steen opzij. Graaf 9 cm uit: 3 cm steen, 5 cm split, en één centimeter om de steen onder het gras te krijgen. Stamp de bodem aan.
Vul 5 cm split, leg de steen erin en klop hem aan tot hij vlak ligt en niet wipt. Vul de naad tussen steen en gras met aarde. Na twee keer maaien ziet u niet meer dat hij er pas ligt.
Controle. Ga op elke hoek van de steen staan: hij beweegt niet.
Nederland en België: wat verschilt
| Nederland | België | |
|---|---|---|
| Het legbed | Split; voor stapstenen altijd split. | Stabilisé voor het pad; stapstenen ook in België gewoon in split. |
| Halfverharding ernaast | Grind of gebroken schelpen tussen de stapstenen. | Vaak dolomiet of grind. |
| Regels | Een tuinpad is vergunningvrij. | In Vlaanderen is de strikt nodige toegang tot de woning vrijgesteld; een voortuin volledig verharden mag niet zomaar. Vraag het na bij uw gemeente. |
Veelgemaakte fouten
Wat wij achteraf het vaakst horen, en waarom het misgaat.
Het pad te smal maken
Zestig centimeter lijkt genoeg tot u er met een kruiwagen of twee boodschappentassen overheen moet.
Geen opsluiting
Het split kruipt het gazon in en de buitenste tegels zakken weg.
Stapstenen boven het gras
De maaier slaat erop stuk, en u struikelt erover in het donker.
Stapstenen te ver uit elkaar
Op het oog lijkt een meter mooi. Uw benen vinden 63 cm mooi.
Geen dwarsafschot
Het pad wordt een plas, en in de winter een glijbaan.
Veelgestelde vragen
Hoe breed moet een tuinpad zijn?
Zestig centimeter voor één persoon, negentig als u er met een kruiwagen of fiets langs wilt, en honderdtwintig om met twee personen naast elkaar te lopen.
Hoe ver leg ik stapstenen uit elkaar?
Zestig tot vijfenzestig centimeter van hart tot hart. Leg ze eerst los neer en loop de route: uw eigen pas is de beste maat.
Moet er fundering onder stapstenen?
Geen puinlaag, wel een bed van 5 cm split. Daarmee ligt de steen stabiel, loopt het water weg en kunt u hem later nog bijstellen.
Kan ik stapstenen ook in grind leggen?
Ja. Leg ze dan op hetzelfde splitbed en laat de bovenkant gelijk met het grind uitkomen, of een halve centimeter erboven zodat het grind er niet overheen loopt.
Welke tegel neem ik voor een tuinpad?
Een terrastegel van 3 cm. Voor stapstenen werkt een groot formaat het mooist, bijvoorbeeld 61 × 61 cm; voor een doorlopend pad legt de 40,6 × 61 cm het snelst.
Twijfelt u over uw eigen situatie?
Stuur ons de maten en een foto. Wij rekenen met u mee hoeveel u nodig heeft, en zeggen eerlijk wanneer iets geen goed idee is.